Blog

Μαθησιακές διαταραχές και αντιμετώπιση σε ένα ευρύτερο πλαίσιο

Γράφει η

Οι διαταραχές της συμπεριφοράς και οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν καταστάσεις που απασχολούν όλο και περισσότερο τους ειδικούς. Μόνο στις ΗΠΑ σε περισσότερα από έξι εκατομμύρια παιδιά τίθεται πλέον η διάγνωση του συνδρόμου ελλειμματικής προσοχής, το οποίο είναι η κυριότερη διαταραχή αυτής της ομάδας.

Θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος ποια είναι η αιτία αυτής της ξαφνικής επιδημίας. Μήπως ο σύγχρονος τρόπος ζωής, με την έκθεση των ανθρώπων σε διάφορους τοξικούς παράγοντες, προκαλεί διαταραχή της εγκεφαλικής λειτουργίας, η οποία δυσχεραίνει τη διαδικασία της μάθησης; Η΄ η πρόοδος της επιστήμης έχει πλέον επιτρέψει τη διάγνωση μιας παθολογικής κατάστασης, η οποία διέφευγε της προσοχής έως τώρα; Βέβαια, υπάρχουν και ορισμένοι ειδικοί (περισσότερο αιρετικοί), οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής είναι μια διάγνωση κατά βάση υποκειμενική και – συνεπώς – σε μεγάλο βαθμό κατασκευασμένη.

Το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα είναι μια διαταραχή, η οποία περιλαμβάνει μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης, αυξημένη κινητικότητα και παρορμητικότητα. Τα παιδιά δεν μπορούν να κάτσουν για πολλή ώρα στο θρανίο, η προσοχή τους διασπάται εύκολα, αδυνατούν να ακολουθήσουν οδηγίες και αποκρίνονται με παρορμητικότητα. Ανάμεσα στους διάφορους ειδικούς, υπάρχει μεγάλο εύρος προσέγγισης του συνδρόμου. Στη μια άκρη του φάσματος βρίσκονται εκείνοι που αναγνωρίζουν το σύνδρομο ως υπαρκτή νοσολογική οντότητα και συστήνουν φαρμακοθεραπεία για την αντιμετώπισή του. Στην άλλη άκρη του φάσματος βρίσκονται εκείνοι που αρνούνται ακόμα και την ύπαρξη του συνδρόμου. Πολλοί από αυτούς προειδοποιούν, επίσης, για τους κινδύνους της αύξησης του αριθμού των παιδιών, τα οποία υποβάλλονται σε φαρμακευτική αγωγή. Υποστηρίζουν ότι – σε τελική ανάλυση – κάθε παιδί, με απείθαρχη συμπεριφορά, θα μπορούσε να διαγνωστεί με μαθησιακή διαταραχή. Ανάμεσα στα δύο άκρα βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι οι μαθησιακές διαταραχές πράγματι υπάρχουν, αλλά πρέπει να αντιμετωπίζονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Αναγνωρίζουν σε αυτές τις διαταραχές διατροφικές, βιοχημικές και άλλες παραμέτρους, πέραν από τις ψυχολογικές και συμπεριφορικές συνιστώσες της παθολογικής κατάστασης.

Ποια είναι τα αίτια των μαθησιακών διαταραχών;

Οι μαθησιακές διαταραχές μπορεί να αποτελούν συνέπεια διαφόρων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων τοξικών ουσιών και διατροφικών ανεπαρκειών. Με την αύξηση της χρήσης των φυτοφαρμάκων, της κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφών και της γενικότερης μόλυνσης του περιβάλλοντος, η επάρκεια των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών στον ανθρώπινο οργανισμό (και ειδικά στον εγκέφαλο) επηρεάζεται αρνητικά. Όταν συμβαίνει αυτό, είναι πιθανό να διαταράσσονται φυσιολογικές λειτουργίες του εγκεφάλου σε βιοχημικό επίπεδο. Τελική συνέπεια είναι η εμφάνιση ανώμαλων νοητικών και συναισθηματικών λειτουργιών, οι οποίες εκδηλώνονται με παθολογική συμπεριφορά. Άλλα αίτια, τα οποία έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση των μαθησιακών διαταραχών, είναι:
- Τροφικές αλλεργίες: απελευθέρωση φλεγμονωδών ουσιών στο αίμα που επηρεάζουν τη φυσιολογική εγκεφαλική λειτουργία.
- Υποθυρεοειδισμός: η υπολειτουργία του θυρεοειδούς αδένα επιδρά αρνητικά στον εγκέφαλο.
Σε πολλές μελέτες έχει επιχειρηθεί η αναγνώριση των αιτίων που προκαλούν το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα. Πιστεύεται ότι μπορεί να συμμετέχουν μηχανισμοί νευροδιαβιβαστών (ντοπαμίνη, νορ-αδρεναλίνη, σεροτονίνη) και ορισμένοι γενετικοί παράγοντες.

Αντιμετώπιση των μαθησιακών διαταραχών

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση των διαταραχών περιλαμβάνει τη χορήγηση φαρμάκων που αποσκοπούν στον έλεγχο της συμπεριφοράς. Αυτό επιχειρείται κυρίως μέσω της τροποποίησης των συμπτωμάτων, χωρίς να αντιμετωπίζονται οι ενδεχόμενες υποκείμενες αιτίες. Για αυτόν τον λόγο, αρκετοί ειδικοί πιστεύουν ότι θα ήταν προτιμότερο να στραφεί η προσπάθεια αντιμετώπισης στη ρίζα των μαθησιακών προβλημάτων, ώστε οι θεραπευτικές παρεμβάσεις να αφορούν την υποκείμενη αιτία.
Είναι σημαντικό να παρέχονται στον εγκέφαλο όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ομαλή λειτουργία του. Υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν ότι πολλά άτομα ανταποκρίθηκαν ικανοποιητικά μετά από εφαρμογή του κατάλληλου προγράμματος διατροφής και συμπληρωματικής λήψης θρεπτικών συστατικών. Το μαγνήσιο και το σελήνιο αποτελούν δύο ιχνοστοιχεία, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας. Πράγματι, τα χαμηλά επίπεδα μαγνησίου έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση υπερκινητικότητας και μειωμένης ικανότητας προσοχής. Ο ψευδάργυρος είναι άλλο ένα σημαντικό στοιχείο, δεδομένου ότι τα ανεπαρκή επίπεδά του στον οργανισμό είναι δυνατό να προκαλέσουν διαταραχή της λειτουργίας ενζύμων και – κατ’ επέκταση – να οδηγήσουν σε παρεκκλίσεις της εγκεφαλικής λειτουργίας από το φυσιολογικό. Ακόμα, υπάρχουν ευρήματα που συνηγορούν στη βελτίωση της κατάστασης παιδιών μετά από συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης Β6 και ασβεστίου. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να σημειωθεί ότι η αποτελεσματικότητα της συμπληρωματικής χορήγησης διαφόρων ιχνοστοιχείων και βιταμινών δεν έχει επιβεβαιωθεί σε μεγάλες κλινικές μελέτες. Γενικά, η χορήγηση βιταμινών και ιχνοστοιχείων θεωρείται αμφισβητούμενη μέθοδος αντιμετώπισης των διαταραχών από τη συμβατική Ιατρική. Ωστόσο, ενώ τα συστατικά αυτά μπορεί να προσληφθούν μέσω συμπληρωμάτων, το κατάλληλο διαιτολόγιο είναι μεγαλύτερης σημασίας. Τα βιολογικά προϊόντα αποτελούν την καλύτερη επιλογή, καθώς με την κατανάλωσή τους περιορίζεται η έκθεση του οργανισμού σε τοξίνες και μεγιστοποιείται η πρόσληψη των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.
Η Δρ Doris Rapp είναι ειδικός στους τομείς της Περιβαλλοντικής Ιατρικής και της Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας. Υποστηρίζει ότι υπάρχει σχέση μεταξύ των διαταραχών της συμπεριφοράς και χημικών παραγόντων, τροφικών αλλεργιών και πτωχής διατροφής. Αναφέρει ότι είναι πλέον διαθέσιμα τα στοιχεία για τη δράση ορισμένων χημικών παραγόντων ως προς την τροποποίηση της εγκεφαλικής λειτουργίας. Οι παράγοντες αυτοί διαταράσσουν την παροχή αίματος στον εγκέφαλο και – με αυτόν τον τρόπο – επηρεάζουν τη λειτουργικότητα συγκεκριμένων περιοχών. Για παράδειγμα, εάν επηρεαστεί η περιοχή της ομιλίας, το παιδί μπορεί να αρχίσει να μιλάει γρήγορα ή να αδυνατεί να θυμηθεί λέξεις. Εάν επηρεαστεί ο μετωπιαίος λοβός, το παιδί μπορεί να εκδηλώσει απότομα επιθετική συμπεριφορά, να γίνει ευερέθιστο, αποσυρμένο ή κυκλοθυμικό και να εμφανίσει καταθλιπτικά συμπτώματα. Η Δρ Rapp θεωρεί ότι, για πολλά από αυτά που παλαιότερα αποδίδονταν ευθύνες στους γονείς για την ανατροφή των παιδιών τους, υπάρχουν στοιχεία ότι προκαλούνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Είναι ενδιαφέρον το παράδειγμα της αντιμετώπισης των μαθησιακών διαταραχών στο Ontario του Καναδά. Δεδομένης της αδυναμίας των κλασικών μεθόδων να επιτύχουν μια δραστική αντιμετώπιση του προβλήματος, οι σχολικές αρχές απευθύνθηκαν σε ειδικούς, οι οποίοι επικεντρώθηκαν στη σημασία διατροφικών και περιβαλλοντικών παραγόντων (μεταξύ των οποίων και η Δρ Rapp). Αυτοί πρότειναν συγκεκριμένα μέτρα βελτίωσης της διατροφής των παιδιών και διατήρησης ελεύθερων των σχολικών αιθουσών από χημικούς παράγοντες. Οι παρεμβάσεις αυτές φάνηκε ότι βελτίωσαν τη σχολική απόδοση και την παρακολούθηση των μαθημάτων από τα παιδιά.

Τι περιλαμβάνει η φυσική αντιμετώπιση των μαθησιακών διαταραχών;

- Αυξημένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, τα οποία θεωρείται ότι συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου (μαγνήσιο, σελήνιο, ψευδάργυρος, θειούχα αμινοξέα, ασβέστιο, βιταμίνη Β6).
- Προτίμηση βιολογικών προϊόντων στη διατροφή.
- Εκτίμηση του συνήθους διαιτολογίου του παιδιού για πιθανά αλλεργιογόνα και πραγματοποίηση των απαραίτητων διατροφικών παρεμβάσεων. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι τροφικές αλλεργίες αφορούν τρόφιμα, όπως είναι τα αυγά, οι ντομάτες, τα φιστίκια και το καλαμπόκι. Επίσης, οι μαθησιακές δυσκολίες στα παιδιά έχουν συσχετιστεί με την ύπαρξη υπερευαισθησίας στη γλουτένη και την καζεΐνη. Η γλουτένη αποτελεί συστατικό των δημητριακών και η καζεΐνη είναι πρωτεΐνη του γάλατος.
- Απομάκρυνση επικίνδυνων χημικών παραγόντων από το σχολικό και σπιτικό περιβάλλον του παιδιού. Ιδιαίτερα σημασία έχουν ορισμένα βαρέα μέταλλα, όπως είναι το αντιμόνιο, το αλουμίνιο, το αρσενικό, ο μόλυβδος και το κάδμιο. Μάλιστα, είναι ενδιαφέρον ότι υψηλά επίπεδα αυτών των μετάλλων έχουν ανευρεθεί σε ορισμένα παιδιά με αυτισμό.

Συμβουλές για τους γονείς παιδιών με σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής

- Στο παιδί πρέπει να τίθενται απλοί – κατανοητοί κανόνες και αυστηρά όρια. Πρέπει να μπορεί να αντιληφθεί τους κανόνες, αλλά και να γνωρίζει ότι δεν θα περάσει απαρατήρητο εάν δεν τους εφαρμόσει.
- Είναι σκόπιμο να ακολουθείται μια καθημερινή ρουτίνα, χωρίς συνεχείς συγκινήσεις που ενεργοποιούν το παιδί. Επίσης, η υπερβολική κούραση πρέπει να αποφεύγεται.
- Το παιδί καλό είναι να ηρεμεί για λίγο χρόνο μετά από το παιχνίδι. Αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό μετά από έντονη φυσική δραστηριότητα. Επίσης, θα πρέπει να βρίσκεται σε ήρεμη κατάσταση όταν ξαπλώνει για να κοιμηθεί.
- Τα μακρινά ταξίδια καλό είναι να αποφεύγονται.
- Οι γονείς δεν θα πρέπει να παίρνουν μαζί τους το παιδί όταν πρόκειται να κάνουν πολύωρα ψώνια.
- Το παιδί πρέπει να επιβραβεύεται όταν επιδεικνύει βελτιωμένη συμπεριφορά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς μάθησης.
- Η στενή συνεργασία των γονέων με τους δάσκαλους είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση. Για αυτόν τον λόγο, τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι γονείς θα πρέπει να είναι ενημερωμένοι για το θέμα.

Πηγή: https://goo.gl/RHHL2h

Το καλάθι είναι άδειο