Blog

Γιατί οι μέλισσες είναι σημαντικές για το περιβάλλον

Γράφει η
Δρ. Φανή Χατζήνα- Βιολόγος
Αναπληρώτρια Ερευνήτρια,
Ινστιτούτο Μελισσοκομίας (ΕΛΓΟ ‘ΔΗΜΗΤΡΑ’)
 
Η προσφορά της μέλισσας μέσω των προιόντων της
Η κύρια προσφορά της μέλισσας, ως έντομο που έχει εξελιχθεί συγχρόνως με τα ανθοφόρα φυτά, είναι η διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, η οποία επιτελείται μέσω της αναπαραγωγής των φυτών και της
επικονίασης. Είναι όμως η κοινωνική συμπεριφορά της μέλισσας εκείνη που στην ουσία την ‘υποχρεώνει’ να συλλέγει στην κυψέλη της και να παράγει επίσης έναν αριθμό προϊόντων, τα οποία βρίσκουν μεγάλη
χρησιμότητα στη διατροφή και υγεία του ανθρώπου.
 
Το μέλι: Είναι τρόφιμο, που οι μέλισσες παράγουν από το νέκταρ των φυτών ή από εκκρίσεις εντόμων οι οποίες προέρχονται από ζωντανά μέρη του φυτού. Το προϊόν αυτό οι μέλισσες το εμπλουτίζουν με ένζυμα,το μεταποιούν (διασπούν δηλαδή τα σύνθετα ζάκχαρα σε απλά) και το αποθηκεύουν στις κηρήθρες τους. Πολύθρεπτική υδατανθρακούχα τροφή.
 
Η γύρη: Αποτελείται από πρωτεΐνες, λιπίδια, σάκχαρα, αμινοξέα, βιταμίνες και φαινολικές ενώσεις, ορμόνες,ένζυμα. Η γύρη είναι σημαντική ως διατροφικό συμπλήρωμα, γιατί περιέχει μεγάλο φάσμα βιταμινών και αμινοξέων.
 
Ο βασιλικός πολτός: Φυσική βιολογική ουσία, που παράγεται από τους αδένες των εργατριών μελισσών.Περιέχει 19 αμινοξέα και τις σημαντικότερες βιταμίνες (Α,Β,C,Ε). θεωρείται το συμπλήρωμα της δύναμης και της ευρωστίας.
 
Το κερί: Οι μέλισσες παράγουν το κερί από τους κηρογόνους αδένες που βρίσκονται στην κοιλιά τους. Προϊόν για βιομηχανική χρήση.
 
Η πρόπολη: Η πρόπολη είναι η ουσία που συλλέγει η μέλισσα από τα φυτά ως προστατευτική ασπίδα στους μικρο-οργανισμούς. Ένα από τα φάρμακα της φύσης.
 
Το δηλητήριο: Βιολογικό προϊόν έκκρισης των αδένων της μέλισσας (εργάτριας και βασίλισσας). Έχει πολλές εφαρμογές στη φαρμακο-βιομηχανία.
 
Πόσο σημαντική είναι η προσφορά της μέλισσας στο περιβάλλον;
 
Επικονίαση και αναπαραγωγή των φυτών
 
Η επικονίαση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της αναπαραγωγικής δραστηριότητας, επιβίωσης και
εξέλιξης των φυτικών ειδών Ως επικονίαση ορίζεται η μεταφορά γύρης από τους ανθήρες ενός
άνθους στο στίγμα ενός άλλου άνθους. Αυτό αποτελεί και το πρώτο βήμα στην αναπαραγωγή του
φυτού.
 
Ο ρόλος των μελισσών
 
Συχνά, ακόμα και οι καλλιεργητές οι ίδιοι δεν γνωρίζουν τη σημασία της μέλισσας στη γονιμοποίηση
και καρπόδεση των καλλιεργειών τους, καθώς και στην ποιότητα και ποσότητα της παραγωγής.
Από μελέτες στις ΗΠΑ έγινε γνωστό ότι το οικονομικό όφελος από την προσφορά της μέλισσας στην
επικονίαση των φυτών ήταν κατά 60 φορές (1989) και 143 φορές (1981) μεγαλύτερο από τη
συνολική άξια των προϊόντων της μέλισσας.
 
Η επικονίαση των χιλιάδων ειδών άγριων φυτών που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού
περιβάλλοντος είναι αδύνατο να υπολογιστεί με ακρίβεια και να μεταφραστεί σε οικονομικό όφελος.
Παρόλο ότι η κοινή μέλισσα είναι υπεύθυνη για την επικονίαση του 70-75% του συνόλου των
καλλιεργειών, η συμβολή των άγριων μελισσών (=μοναχικές μέλισσες και βομβίνοι) στην επικονίαση
των καλλιεργειών αλλά και των αυτοφυών φυτών είναι σημαντικότατη και αναντικατάστατη.
 
Είναι γνωστό ότι τα περισσότερα από τα μοναχικά είδη μελισσών είναι ολιγολεκτικά (επισκέπτονται
έναν πολύ μικρό αριθμό φυτικών ειδών) και κατά συνέπεια πολύ εξειδικευμένοι και αποτελεσματικοί
επικονιαστές των φυτών, που αποκλειστικά επισκέπτονται. Η στενή σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ
ανθοφόρων φυτών και μελισσών έχει ξεκινήσει εδώ και 80 εκατ. χρόνια περίπου.
 
Εάν επικεντρώσουμε το ενδιαφέρον μας στην επικονίαση των καλλιεργειών αμέσως γίνεται φανερό
ότι οι απαιτήσεις για παροχή υπηρεσιών από μέλισσες είναι μεγάλη. Οι κοινές μέλισσες που
γνωρίζουμε όλοι δεν επαρκούν συνήθως.
Έτσι η παρουσία των ‘άγριων’ ειδών μελισσών βοηθά και άμεσα αλλά και έμμεσα γιατί
επικονιάζοντας την άγρια χλωρίδα κρατούν τους πληθυσμούς των κοινών μελισσών κοντά στις
καλλιέργειες αλλά και ζωντανούς για τις καλλιέργειες. 
 

Δείτε επίσης

Το καλάθι είναι άδειο