Blog

Όπιο το φυτό της χαράς

Γράφει η
Το φυτό οπιούχος παπαρούνα (Papaver somniferum ή Μήκων ο υπνοφόρος) ανήκει στην οικογένεια των παπαβερίδων. Είναι ένα ανθεκτικό μονοετές φυτό, που μπορεί να ευδοκιμήσει στα περισσότερα κλίματα εκτός από το υπερβολικό κρύο.
Το ωμό όπιο μαγειρεύεται και συχνά καπνίζεται από τον ντόπιο πληθυσμό ή η διαδικασία συνεχίζεται με την παραγωγή μορφίνης – αυτό γίνεται με την προσθήκη χημικών, όπως είναι το υδροξείδιο του ασβεστίου και το χλωρίδιο του αμμωνίου, και με τη διαδοχική θέρμανση και ψύξη του μείγματος. Η παραγωγή ηρωίνης από τη μορφίνη απαιτεί επιπρόσθετα χημικά και περαιτέρω διαδικασίες θέρμανσης, ψύξης και φιλτραρίσματος. Η παρασκευή διαφοροποιείται, ανάλογα με το αν το τελικό προϊόν θα χρησιμοποιηθεί για κάπνισμα ή ως ενέσιμη μορφή.
Η χρήση του οπίου ως παυσίπονου ήταν γνωστή σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο. Για πρώτη φορά συναντάμε λεπτομερείς περιγραφές του στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ., αν και οι Σουμέριοι, 4.000 χρόνια πριν από εκείνη την αναφορά, περιέγραφαν την παπαρούνα με τη φράση «το φυτό της χαράς». Εξαιτίας της «μαγικής» του ικανότητας, να ανακουφίζει από τον πόνο, το όπιο παίζει σημαντικό ρόλο και στην αρχαία ελληνική μυθολογία. Οι τελετές γονιμότητας συχνά συσχετίζονταν με το όπιο, γιατί ο ύπνος της παπαρούνας ήταν τόσο βαθύς, που οι άνθρωποι φαίνονταν σαν νεκροί, πριν ξυπνήσουν – ο συμβολισμός του θανάτου και της αναγέννησης συνδυαζόταν με τις εποχές της ανάπτυξης και της καλλιέργειας.
 
Το κάπνισμα του οπίου για ψυχαγωγικούς λόγους ξεκίνησε στην Κίνα, μετά την εισαγωγή του καπνίσματος του καπνού, το 17ο αιώνα, αλλά δεν απέκτησε ενδημικό χαρακτήρα, παρά μόνον όταν το όπιο της υπό βρετανική κατοχή Ινδίας κατέκλυσε τη χώρα, κατά το 19ο αιώνα.
 
Στη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ, στη διάρκεια του 19ου αιώνα, το όπιο ήταν το βασικό συστατικό για ένα σύνολο ιδιοσκευασμάτων που κυκλοφορούσαν στην αγορά. Όποιος δεν μπορούσε να πληρώσει την αμοιβή ενός γιατρού, προμηθευόταν μόνος του φάρμακα για την ανακούφιση του πόνου.
 
Λόγω της ανησυχίας της ιατρικής κοινότητας, της ηθικής κατακραυγής και των διεθνών πολιτικών, το όπιο και τα βασικά παράγωγα του υπάχθηκαν σε νομικό έλεγχο, στις ΗΠΑ το 1914 και στη Μεγάλη Βρετανία το 1920. Η πρώτη Διεθνής Επιτροπή για το Όπιο είχε δημιουργηθεί στη Σαγκάη το 1909 και οι διαβουλεύσεις της κατέληξαν το 1961 στην Ενιαία Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά Φάρμακα, που ακόμα διέπει τη διεθνή νομοθεσία για το όπιο και τα παράγωγα του.
 
Από το 1920 μέχρι τη δεκαετία του 1970, κυρίως η Τουρκία προμήθευε όπιο για την παραγωγή ηρωίνης. Το ακατέργαστο όπιο μεταφερόταν στον Λίβανο για να γίνει επεξεργασία του σε μορφίνη, μετά αποστελλόταν στα εργαστήρια ηρωίνης στη Μασσαλία και ύστερα στις ΗΠΑ. Η διαδικασία αυτή ήταν γνωστή ως «Γαλλικός Σύνδεσμος», που αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά από δύο αστυνομικούς στη Νέα Υόρκη και έγινε το θέμα μιας διάσημης ταινίας με πρωταγωνιστή τον Τζιν Χάκμαν.
 
Μόλις έσπασε ο Γαλλικός Σύνδεσμος, η παραγωγή οπίου μεταφέρθηκε στη νοτιοανατολική Ασία και στην περιοχή της Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία), του Λάος και της Ταϊλάνδης, στο γνωστό Χρυσό Τρίγωνο. Το μεγαλύτερο μέρος της ηρωίνης που παράγεται εκεί έχει προορισμό τις ΗΠΑ, αν και το όπιο από την Κολομβία και το Μεξικό αυξάνει το μερίδιο του στην αγορά. Οι μεγαλύτερες σοδειές οπίου προέρχονται από το Αφγανιστάν, που παράγει περίπου το 75% της παγκόσμιας αγοράς και το 90% για την Ευρώπη και τη Μεγάλη Βρετανία.
Σε ακατέργαστη μορφή, το όπιο χρησιμοποιείται ακόμα για ιατρικούς σκοπούς σε χώρες, όπως η Βόρεια Κορέα, που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εισαγάγουν από τη Δύση παυσίπονα φάρμακα. Το όπιο χρησιμοποιείται σε όλο τον κόσμο ως βασικό συστατικό για τη θεραπεία της διάρροιας, καθώς και για την καταστολή του βήχα. Η ηρωίνη (διαμορφίνη), η μορφίνη και η κωδεΐνη είναι τρεις ουσίες που παραμένουν ανεκτίμητες ως αποτελεσματικά παυσίπονα.
 
Το καλάθι είναι άδειο