Blog

Τεκνοποίηση μετά τον καρκίνο

Γράφει η
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η χρήση ακτινοθεραπείας και χημειοθεραπείας για την αντιμετώπιση του καρκίνου έχει θεαματικά αποτελέσματα. Έτσι, όλο και περισσότεροι καρκινοπαθείς θεραπεύονται. Δεν έχει όμως δοθεί επαρκής έμφαση στις αρνητικές επιδράσεις της χημειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας στη γονιμότητα των ατόμων αυτών, που όπως είναι φυσικό μετά την αποθεραπεία τους ενδιαφέρονται για την απόκτηση απογόνων, ώστε να συνεχίσουν τη ζωή τους φυσιολογικά. 
Περίπου το 60% των ατόμων που υποβάλλονται σε τέτοιου είδους θεραπεία παρουσιάζουν παροδικό ή μόνιμο πρόβλημα στειρότητας. Αυτό εξαρτάται τόσο από το είδος των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται όσο και από τη δόση και τη διάρκεια της θεραπείας, καθώς και από την ηλικία των ασθενών, με μεγαλύτερες πιθανότητες για μόνιμη στείρωση όταν αυτοί είναι άνω των σαράντα ετών. Συγκεκριμένα για τις γυναίκες, κάποια φάρμακα, όπως η κυκλοφωσφαμίδη που χρησιμοποιείται στη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, μπορεί να διακόψει τον φυσιολογικό κύκλο των γυναικών σε ποσοστό άνω του 20% για γυναίκες κάτω των 40 ετών και έως και 75% των γυναικών που είναι μεγαλύτερες των 40 ετών. 
 
Παρόμοια αποτελέσματα μπορεί να έχουν και άλλα χημειοθεραπευτικά φάρμακα, όπως και η ακτινοθεραπεία. Για τους καρκινοπαθείς άνδρες οι επιπτώσεις μπορεί να είναι οι ίδιες, αν και υπάρχει πιθανότητα να επανέλθει η σπερματογένεση, ακόμη και οι δύο έτη μετά το τέλος της θεραπείας. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι είναι πολύ σημαντικό να προσπαθήσουμε να προφυλάξουμε την αναπαραγωγική ικανότητα των συγκεκριμένων ασθενών πριν αυτοί ξεκινήσουν την κατάλληλη θεραπεία για το ογκολογικό τους πρόβλημα.
 
Για τους άνδρες, η κατάψυξη σπέρματος πριν από την έναρξη της θεραπείας αποτελεί μια σχεδόν πάγια τακτική, έτσι ώστε αν ο άνδρας καταστεί αζωοσπερμικός μετά το πέρας της θεραπείας, να μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το κατεψυγμένο σπέρμα προκειμένου να επιτευχθεί κύηση. Κατάψυξη σπέρματος θα μπορούσε να γίνεται και κατά την διάρκεια της χημειοθεραπείας η ακτινοθεραπείας, αφού η σπερματογένεση διαρκεί περίπου τρεις μήνες, κάτι που σημαίνει ότι σπέρμα το οποίο δίνεται κατά την διάρκεια της χημειοθεραπείας έχει αρχίσει να παράγεται τρεις μήνες νωρίτερα έτσι ώστε να μην επηρεάζεται από αυτή. 
 
Για τις γυναίκες εάν η εξέλιξη της νόσου το επιτρέπει , μπορεί να καθυστερήσει η έναρξη της θεραπείας για τον καρκίνο, ούτως ώστε να μπει η γυναίκα σε έναν κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης με κατάψυξη τω σχηματιζόμενων εμβρύων. Τα έμβρυα αυτά μπορούν να τοποθετηθούν στη μήτρα της γυναίκας αφού αυτή θεραπευτεί από τον καρκίνο.
 
Επίσης εάν η γυναίκα υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για γυναικολογικό καρκίνο και της αφαιρεθεί η μήτρα, υπάρχει η δυνατότητα τα έμβρυα αυτά να τοποθετηθούν στη μήτρα μιας άλλης γυναίκας , η οποία θα θελήσει να βοηθήσει το ζευγάρι να αποκτήσει παιδιά φέρνοντας σε πέρας την κύηση.Οι περιορισμοί τεχνικής αυτής εντοπίζονται κυρίως σε όγκους όπως αυτοί των μαστών που εξαρτώνται από τα επίπεδα οιστρογόνων του αίματος. Θεωρητικά ο καρκ ίνος του μαστού θα μπορούσε να επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης αφού τα επίπεδα οιστρογόνων στις γυναίκες αυτές φτάνουν σε υψηλά επίπεδα αλλά αυτό δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά. 
 
Μια εξαιρετικά ενθαρρυντική νέα τεχνική που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια είναι η κατάψυξη ωαρίων (πρίν αυτά γονιμοποιηθούν σχηματίζοντας έμβρυα), που συνήθως γίνεται σε γυναίκες οι οποίες κατά τη διάγνωση του καρκίνου είναι ανύπαντρες και έτσι τα ωάρια τους δεν μπορούν να γονιμοποιηθούν από το σπέρμα του συζύγου τους.
 
Έχουν επίσης εφαρμοστεί πολλές τεχνικές για την προστασία των ωοθηκών, έτσι ώστε αυτές να είναι εκτός πεδίου ακτινοβόλησης σε περίπτωση που η γυναίκα υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία την περιοχή της πυέλου. Εάν δεν ληφθούν τα μέτρα αυτά είναι σχεδόν βέβαιο ότι η ακτινοθεραπεία θα καταστρέψει ολοκληρωτικά τις ωοθήκες. Όσα προαναφέρθηκαν αποδεικνύουν ότι οι εξελίξεις στον χώρο αυτό είναι ραγδαίες, αλλά πρέπει κανείς να είναι προσεκτικός για το πώς τις εφαρμόζει, διότι οι τεχνικές αυτές θέτουν διλήμματα, κυρίως ηθικά και νομικά. Έτσι υπάρχει πιθανότητα, εάν η θεραπεία για τον καρκίνο δεν έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα και χαθεί η μάχη για τη ζωή να τεθεί μεγάλο ηθικό και νομικό ζήτημα για την τύχη του γενετικού ιστού του θανόντος ή του θανούσης.
 
Υπάρχει προηγούμενη περίπτωση στη Μεγάλη Βρετανία όπου μια γυναίκα ζήτησε να χρησιμοποίηση το σπέρμα του πρώην συζύγου της που ήδη έχει πεθάνει για να μείνει έγκυος. Με τη νομοθεσία της εποχής εκείνης αυτό δεν μπορούσε να γίνει.Η γυναίκα πήγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και τελικά της δόθηκε η δυνατότητα να χρησιμοποιήσει το σπέρμα αυτό στο Βέλγιο. Πριν από περίπου ενάμιση χρόνο έφερε στον κόσμο ένα υγιέστατο παιδάκι. Επειδή ζούμε στην εποχή της Ενωμένης Ευρώπης και οι νόμοι από χώρα σε χώρα διαφέρουν είναι εμφανές ότι ευχής έργο θα ήταν νόμος να προβλέπει τι πρέπει να γίνει στις περιπτώσεις αυτές όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο αλλά ενδεχομένως και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αν όχι παγκόσμιο.
 
Συμπερασματικά θα ήθελα να τονίσω πόσο σημαντικό είναι να αντιληφθούν τόσο οι ιατροί όσο και οι ασθενείς, ότι πλέον η ζωή δεν σταματά την ημέρα που γίνεται η διάγνωση του καρκίνου. Έτσι οφείλουμε όλοι μας να σκεφτόμαστε τι θα γίνει αφού ολοκληρωθεί η θεραπεία του καρκίνου με επιτυχία. Οι τεχνικές έχουν εξελιχθεί τόσο πολύ ώστε ακόμη και οι ασθενείς καταστούν στείροι μετά τη θεραπεία, θα μπορέσουν πιθανώς να τεκνοποιήσουν, εάν έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα. 
 
Γράφει ο Ανδρέας Μπαζαιός, Μαιευτήρας Γυναικολόγος
 
Το καλάθι είναι άδειο