Blog

Κατατονικός ένας εντυπωσιακός ασθενής

Γράφει η
Η κατατονία είναι ένα νευροψυχιατρικό σύνδρομο με ένα μοναδικό συνδυασμό νοητικών (γνωστικές διεργασίες) και κινητικών συμπτωμάτων καθώς και ιδιόμορφων συμπεριφορών (παρορμητική / στερεοτυπική συμπεριφορά). Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κατατονικής συμπεριφοράς που διαφέρουν στην σοβαρότητα των συμπτωμάτων, στη διάρκεια και στην πρόγνωση.
Οι κατατονικοί ασθενείς μπορεί να βιώσουν έλλειψη κινητικών δεξιοτήτων, να κρατούν σταθερές σωματικές πόζες για ώρες αδιαφορώντας για εξωτερικά ερεθίσματα, να επαναλαμβάνουν κινήσεις ή εν αντιθέσει να βιώσουν υπερκινητικότητα. Κατά το DSM-IV δεν αναγνωρίζεται ως μεμονωμένη διαταραχή, αλλά συνδυάζεται με άλλες διαταραχές όπως σχιζοφρένια (κατατονικός τύπος), διπολική διαταραχή, μετατραυματικό στρες, κατάθλιψη, καθώς και κατάχρηση ουσιών.
 
Διαγνωστικά κριτήρια :
 
  • Ηχολαλία
  • Κινητική έλλειψη
  • Υπερκινητικότητα
  • Υπέρμετρη αρνητικότητα (σε οδηγίες και αλλαγή στάσης) ή άρνηση ομιλίας
  • Περίεργες κινήσεις και στάσεις
 
Στα παραπάνω πλαίσια, η κατατονία μπορεί να εκδηλωθεί με ένα πολύ ιδιαίτερο σύνολο συμπτωμάτων, κάποια από τα οποία είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Μεταξύ αυτών η ηχολαλία και η ηχοπραξία (στερεότυπη επανάληψη φράσεων ή μίμηση πράξεων, κάτι σαν μια περίεργη ηχώ, ακόμα και όταν δωθούν σαφείς οδηγίες για το αντίθετο), το σύνδρομο της ξένης προφοράς, όπου ο ασθενής αρχίζει ξαφνικά να μιλάει με ξένη προφορά, διάφοροι μανιερισμοί, η διατήρηση αφύσικων στάσεων του σώματος, που αποκαλείται καταληψία, η κηρώδης ευκαμψία, όπου ο ασθενής μετακινείται σε μια θέση που τον βάζουμε εμείς σαν εύπλαστο κερί, παρότι του ζητάμε να μην το κάνει, ο αρνητισμός, το ψυχικό προσκέφαλο, κατά το οποίο ο ασθενής όταν είναι ξαπλωμένος κρατάει το κεφάλι του ψηλά σαν να ακουμπάει σε μαξιλάρι, χωρίς όμως να υπάρχει μαξιλάρι ( ο Η. κοιμόταν έτσι) κ.ά. 
 
Υπάρχουν διαγνωστικές εξετάσεις για να διαπιστωθεί η παρουσία κατατονίας;
 
  • Δεν υπάρχουν ειδικές εξετάσεις για τη διάγνωση της κατατονίας, όμως στις περιπτώσεις σοβαρής κακοήθους κατατονίας ανεβαίνει πολύ το ένζυμο CPK, ενώ τα επίπεδα σιδήρου στον ορό μειώνονται στο 40% των περιπτώσεων. 
  • Πέραν αυτού όμως, υπάρχει και μια πρακτική δοκιμασία (δοκιμασία λοραζεπάμης) για τις περιπτώσεις που ο γιατρός αμφιβάλει. Στις περιπτώσεις αυτές χορηγεί ενδοφλέβια 1-2 mg λοραζεπάμης (Tavor). Αν μέσα σε 5 λεπτά, ο ασθενής δεν εμφανίσει κάποια αλλαγή, χορηγείται μια δεύτερη δόση. Μέσα στα επόμενα 10 λεπτά, η κινητική κατάσταση του ασθενούς αναμένεται να τροποποιηθεί μερικά και προσωρινά. Αν η δοκιμασία λοραζεπάμης είναι θετική,  τότε η διάγνωση της κατατονίας είναι βέβαιη. Αρκετές φορές όμως, η κλινική εικόνα του ασθενούς αρκεί για να θέσει τη διάγνωση.
Ποιά είναι η θεραπεία της κατατονίας;
 
Εφόσον αναγνωριστεί, η κατατονία θεραπεύεται γρήγορα και αποτελεσματικά, στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, ανεξαρτήτως της αιτίας της. Η κεντρική στρατηγική είναι η αποφυγή των αντιψυχωσικών, η χορήγηση υγρών, η διατήρηση του ισοζυγίου των ηλεκτρολυτών στον οργανισμό (κάλιο- νάτριο), η χορήγηση λοραζεπάμης για να κατασταλεί ο ασθενής και, ως τελευταία εναλλακτική, η ηλεκτροσπασμοθεραπεία (ECT). Εξυπακούεται πως εφ’όσον η κατατονία αναπτύσσεται στα πλαίσια κάποιας σωματικής νόσου, επιβάλλεται η θεραπεία της νόσου αυτής.
 
 
Το καλάθι είναι άδειο